Kalp ve Dolaşım Sistemi

Kan yaşam için en gerekli vücut dokularından biridir. Bu önem tüm dokular arasndaki yaşam için önemli olan bir çok şeyi taşımasından kaynaklanmaktadır. Akciğerlerden aldığı oksijeni tüm dokulara taşırken, dokularda birikmiş olan karbondioksiti de atılmak üzere ciğerlere taşır. Sindirim sisteminden aldığı gıda maddelerini işlenmek üzere karaciğere, karaciğerden aldığı işlenmiş gıda maddelerini, ihtiyacı olan tüm dokulara iletir. Dokuların kullandığı gıda maddelerinden doğan artıkları böbreklere götürerek idrar şeklinde atılmasını sağlar. Vücut için gerekli olan hormonları üretim organından hedef organa ulaştırmak kadar, vücuda girmiş yabancı cisimlerle, bu arada mikrop ve virüs gibi hastalık etkenleriyle mücadele etmek de kanın görevleri arasındadır.

Yaşam için çok gerekli olan bu taşıma sisteminin motoru kalptir. Kalbin pompaladığı kan atardamarlar aracılığıyla tüm dokulara ulaşır. Burada dallanarak kılcal damar düzeyine kadar incelen damarlar, tüm dokulara kan ulaşımını sağlar. Dokulara ulaşmış kan yararlı maddeleri bırakarak atılması gereken zararlı maddeleri alır ve toplardamarlar aracılığıyla, temizleneceği orgene ulaşması için tekrar kalbe taşınır.

Kalbin bölümleri:


Çizgili kas yapısında olan kalp bu görevi yapabilmek için dört ana bölümden oluşmuştur. Kalbin en güçlü kısmı olan sol karıncık, akciğerlerden, akciğer toplar damarları aracılığıyla sol kulakcığa gelen kanı, gevşediği anda kulakçıkların kasılması ve aralarında bulunan mitral kapak adı verilen kapağın açılmasıyla içine toplar ve ardından kasılarak, aort adı verilen ana atardamar aracılığıyla tüm atardamar sistemine ve böylece tüm dokulara pompalar. Kanın sürekli olarak ileri gidebilmesi için, sol karıncığın kasılması sırasında aortun ağzındaki kapak (aort kapağı) açılır, buna karşılık sol kulakçık ve sol karıncık arasında yer alan kapak (mitral kapak) kapanır.

Dokularda yararlı maddeleri alınmış zararlı maddelerle yüklenmiş kan, toplar damar sistemi aracılığıyla kalbin sağ kulakcığına ulaştırılır. Sağ kulakçığın kasılması ve sağ kulakçık ile sağ karıncık arasında yer alan triküspit kapağın açılmasıyla kan sağ karıncığa dolar. Sağ karıncık kasılırken triküspit kapak kapanır, buna karşılık kirli kanı temizlenmek üzere akciğerlere ulaştırmakla görevli akciğer atardamarının (pulmoner arter) ağzındaki pulmoner kapağın açılmasıyla kan, akciğerle pompalanmış olur.

Kanın sağ karıncıktan akciğere ve sol kulakcığa kadar olan hareketine küçük dolaşım, sol karıncıktan dokulara ve sağ kulakcığa kadar olan hareketine de büyük dolaşım adı verilmektedir.

Kalp bütün bu işlevini dakikada ortalama 70 kez kasılarak gerçekleştirmektedir. Kalbin dakikadaki atım sayısı (nabız) çocuklarda daha yüksek olacağı gibi efor harcama ve heyecanlanma sırasında da atrar. Buna karşılık yaş ilerledikçe nabız sayısı azalır.